CASE STUDIES
Van kwetsbare website naar stenen archief: Les Établissements Decoux
Een cultureel archief bewaren betekent niet noodzakelijk dat het CMS waarmee het ooit werd gepubliceerd voor altijd onderhouden moet worden.
In het kort
Boeken, artikels, interviews, podcasts en audioarchieven
ets-decoux.com is meer dan een etalage. De site documenteert Les Établissements Decoux, een onafhankelijke uitgeverij die in 2005 in Brussel werd opgericht door Didier Decoux en actief is rond kunstenaarsboeken. Hij bundelt publicaties, artikels, interviews, podcasts, audioarchieven, samenwerkingen en historische documenten.
Teksten, beelden en stemmen bewaren de herinnering aan een redactionele praktijk, haar auteurs en haar plaats in de Brusselse kunstscene. Hun waarde reikt veel verder dan de levensduur van de software waarmee ze werden gepubliceerd.
In augustus 2026 kwam dit digitale erfgoed in gevaar toen de oude SPIP-site werd gehackt. Na de inperking nam het team tijd om de werkelijke behoefte te onderzoeken: opnieuw een dynamisch CMS inzetten, of een duurzamere vorm kiezen voor een website met hoofdzakelijk een archieffunctie?
Er kwam groen licht om ets-decoux.com met Hugo om te vormen tot een statisch archief. Inhoud, publieke adressen en historisch ontwerp blijven bewaard, terwijl CMS, databank en PHP-uitvoering van de blootgestelde website verdwijnen.
Wat beschermd moest worden, was niet alleen een website, maar de herinnering aan een redactionele en culturele praktijk.
Cultureel erfgoed dat technisch kwetsbaar werd
Zowel de collectie als haar grafische vorm bewaren
De website verbindt zijn catalogus met teksten over projecten, interviews met kunstenaars en auteurs, podcasts, audio-opnamen en de geschiedenis van Les Établissements Decoux. Een deel daarvan is elders moeilijk terug te vinden of bestaat niet meer in zijn oorspronkelijke vorm.
Ook de presentatie heeft documentaire waarde. Navigatie, typografie en de relatie tussen tekst en beeld getuigen van een periode in de geschiedenis van de uitgeverij. De oude SPIP-installatie, haar PHP-omgeving en te ruime rechten vormden echter een kwetsbaar geheel dat moeilijk en duur duurzaam te beveiligen was.
21–25 augustus: bewaren en inperken
Eerst uit de noodsituatie stappen, daarna de juiste restauratie kiezen
Bewaarde sporen tonen vanaf 21 augustus kwaadaardige bestanden. Daarna werden PHP-achterdeuren en persistentiemechanismen gevonden in het CMS, de caches en mediamappen. Recente dagelijkse back-ups bevatten al indicatoren van de inbraak; de laatste kopie terugzetten kon dus opnieuw een besmette versie online brengen.
Op 25 augustus werden bestanden, databank, logboeken en andere nuttige elementen vóór elke ingreep bewaard. SHA-256-controlewaarden maken hun integriteit controleerbaar.
Om 16.30 uur werd de besmette boom uit de publieke omgeving verwijderd, vervangen door een statische onderhoudspagina, en werd PHP stopgezet. De inperking beschermde bezoekers en creëerde vooral tijd om samen met de klant de toekomstige functie van de site te herbekijken.
29 augustus: de keuze voor een statisch archief
Een antwoord op de erfgoedfunctie van de website
De website had vooral een archieffunctie gekregen: de inhoud moest beschikbaar blijven zonder permanent publicatiesysteem of beheeromgeving. Daarom werd groen licht gegeven voor een statisch archief met Hugo.
Hugo is een vrije en opensourcegenerator die inhoud en sjablonen omzet in HTML-bestanden die rechtstreeks op het web kunnen worden gepubliceerd. De publieke site heeft daardoor geen CMS, databank, PHP of beheerdersinterface meer nodig.
Een dynamische website lijkt op een levend organisme: de verschillende lagen moeten voortdurend worden opgevolgd, bijgewerkt en getest. Voor een archief dat weinig verandert, wordt die flexibiliteit een terugkerende kost en bron van kwetsbaarheid.
Een statische pagina is daarentegen al samengesteld. Zoals een inscriptie in steen bevat ze weinig bewegende delen en kan ze met een minimum aan onderhoud lang leesbaar blijven. Ook back-ups, integriteitscontroles en het herstel van een bekende versie worden veel eenvoudiger.
De aanvalsoppervlakte en onderhoudsbehoefte worden sterk kleiner. Publicatie wordt deterministisch en reproduceerbaar, pagina’s laden sneller en een bekende versie kan snel opnieuw worden uitgerold. Het archief wordt bovendien onafhankelijk van toekomstige veranderingen in SPIP en PHP. ‘Onveranderlijk’ betekent niet dat correcties onmogelijk zijn: ze verlopen via bronaanpassing, generatie, controle en publicatie.
Het oorspronkelijke ontwerp bewaren
Visuele continuïteit in dienst van het archief
Hugo wordt niet gebruikt om de website opnieuw te ontwerpen, maar om het bestaande ontwerp zorgvuldig te bewaren. Navigatie, publieke adressen, typografie, kleuren, beelden, publicaties en downloadbare documenten blijven behouden.
Die continuïteit respecteert de grafische identiteit van Les Établissements Decoux en bewaart de site als cultureel object, niet alleen als een verzameling teksten. Ze beschermt ook inkomende links, bestaande vindbaarheid en vertrouwde herkenningspunten voor bezoekers.
Een statisch archief is niet onkwetsbaar: de webserver, DNS en toegang tot de publicatieomgeving moeten beschermd blijven. Voor materiaal dat toegankelijk moet blijven en weinig verandert, biedt het echter een eenvoudiger, veiliger en duurzamer medium dan een dynamische toepassing.
Een statisch archief heeft iets van steen: stabiel, sober en bijna onveranderlijk.
Balans
Voor redactioneel erfgoed dat toegankelijk moet blijven maar weinig verandert, is een nieuw CMS niet altijd de beste restauratie. Door ontwerp, inhoud en adressen van de oorspronkelijke site te behouden, geeft Hugo het archief van Les Établissements Decoux een eenvoudiger, veiliger en duurzamer medium.
Kampt u met een gelijkaardig probleem en wilt u uw website omvormen tot een archiefsite? Neem dan contact op met het all2all-team. We luisteren graag naar uw situatie en stellen een passende oplossing voor op basis van een duidelijke offerte.